Inflatie in Nederland: hoe wordt het gemeten en wat betekent het voor jou?

CPI, HICP, kerninflatie en gevoelsinflatie: over inflatie bestaan bijna net zoveel getallen als meningen. Elke maand verschijnt er een nieuw cijfer en volgt er opnieuw discussie over wat het betekent. Wat houden al die begrippen precies in en welk cijfer zegt iets over jouw portemonnee?

CPI: het bekendste cijfer

Het bekendste inflatiecijfer is de consumentenprijsindex (CPI), die het CBS elke maand publiceert. Die index meet hoe de prijzen veranderen van een vast mandje producten en diensten dat een gemiddeld Nederlands huishouden koopt. Het mandje wordt regelmatig bijgewerkt, zodat het blijft passen bij wat mensen echt uitgeven. De inflatie is de procentuele verandering van die index ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder.

HICP: de Europese variant

Naast de CPI is er de HICP, de geharmoniseerde consumentenprijsindex. Die wordt in alle landen van de Europese Unie op dezelfde manier berekend, zodat landen met elkaar te vergelijken zijn. Het verschil met de CPI zit vooral in de woonlasten: de HICP rekent bijvoorbeeld de kosten van een koophuis anders mee. De twee cijfers kunnen daardoor soms een paar tienden van elkaar verschillen.

Kerninflatie: zonder de uitschieters

Bij kerninflatie laat het CBS de prijzen weg die het sterkst schommelen: energie, voedsel, alcohol en tabak. Zo zie je beter wat de onderliggende trend is. Als de energieprijzen in een paar maanden flink stijgen of dalen, verandert de kerninflatie veel minder dan de gewone inflatie.

Snelle raming en definitief cijfer: waarom inflatie twee keer verschijnt

Wie het nieuws volgt, ziet het inflatiecijfer vaak twee keer voorbijkomen. Aan het eind van de maand of in de eerste dagen van de volgende maand publiceert het CBS eerst een snelle raming. Die is gebaseerd op een groot deel van de prijzen, maar nog niet op alle gegevens. Een paar dagen tot ruim een week later volgt het definitieve cijfer, waarin alle verzamelde prijzen zijn verwerkt.

Meestal liggen de snelle raming en het definitieve cijfer dicht bij elkaar. Soms valt het definitieve cijfer een tiende hoger of lager uit, doordat er nog prijsgegevens zijn binnengekomen die bij de raming ontbraken. Voor je eigen portemonnee maakt zo’n verschil weinig uit, maar in het nieuws kan het wel tot nieuwe koppen leiden. Eurostat, het Europese statistiekbureau, werkt op dezelfde manier: eerst verschijnt een snelle raming voor de eurozone, later volgen de definitieve cijfers. Kijk bij een nieuwsbericht daarom altijd of het om de snelle raming of om het definitieve cijfer gaat.

Gevoelsinflatie: jouw eigen cijfer

Je eigen inflatie kan flink anders zijn dan het gemiddelde. Wie veel tankt, huurt of boodschappen doet voor een groot gezin, merkt prijsstijgingen sterker. Wie een vaste hypotheek heeft en weinig rijdt, merkt ze minder. Daarom voelt het cijfer in het nieuws niet altijd als de werkelijke inflatie die jij ervaart.

Volgens Elroy van den Bout van Cleverr, een fintech uit Hardenberg, is dat goed te verklaren. ‘Mensen vertrouwen vaak meer op wat ze bij de kassa zien dan op wat het CBS zegt,’ zegt hij. ‘Allebei kloppen ze. Het CBS meet het gemiddelde, jij merkt het in je eigen boodschappenmandje.’

Waarom streeft de ECB naar 2 procent?

De Europese Centrale Bank streeft naar een inflatie van 2 procent op de middellange termijn. Een beetje inflatie zien centrale banken als gezond: het houdt de economie in beweging. Te veel inflatie maakt het leven duur, terwijl te weinig inflatie of zelfs dalende prijzen de economie juist kunnen afremmen. Met de rente probeert de ECB de inflatie in de buurt van dat doel te houden.

Wat betekent inflatie voor je spaargeld?

Stijgen de prijzen sneller dan je spaarrente, dan kun je met hetzelfde bedrag later minder kopen. Nederlanders hebben samen ruim € 540 miljard op de spaarrekening staan (DNB, maart 2026). Voor veel huishoudens is de invloed van inflatie op hun spaargeld daarom geen theoretische vraag.

In zijn kennisbank volgt Cleverr de inflatie in Nederland in 2026 op de voet, met aandacht voor wat die betekent voor spaargeld. Overweeg je iets anders met je geld te doen, zoals beleggen of goud kopen? Houd er dan rekening mee dat ook dat risico heeft, omdat de waarde kan stijgen en dalen.